Nếu nhìn một cách tổng thể thì chúng ta sẽ thấy, trong các Chúa Nhật thường niên, Lời Chúa thường hướng đến việc giáo dục chúng ta về lối sống đạo đức thường nhật. Và Bài Tin Mừng hôm nay cũng không ngoại trừ điều đó. Hôm nay lời giáo huấn ấy quy tụ chúng ta nơi mối tương quan với mọi người xung quanh. Mối tương quan đó là công bằng và bác ái. Đây chính là phần đề thứ 5 và thứ 6 trong luật mới mà Đức Giêsu đã dạy.
Đầu tiên đó là công bằng. Xưa, luật Môsê dạy: Mắt đền mắt, răng đền răn, tức là ăn miếng trả miếng. Có lẽ nếu đặt ở thời đại chúng ta thì khó có thể hiểu được luật này. Nếu so sánh với những thời trước đó, thì luật này đã là một sự tiến bộ rất lớn. Như một bài ca man rợ mà La-méc đã hát : "Ca-in sẽ được báo thù gấp bảy, nhưng La-méc thì gấp bảy mười bảy. . . " (St 4,24). Luật này đã cố giới hạn bản năng trả thù của con người, nghĩa là bắt họ phải trả lại những thứ đáng là của mình. Nhưng nay Chúa Giêsu lại dạy: đừng chống cự lại người ác; tức là không những không được báo thù mà còn phải nhịn nhục, phải nhẫn nhịn. Ở đây, Người đã thay đổi định nghĩa của sự công bằng với người khác, nghĩa là công bằng không đòi hỏi ở người khác, nhưng là chính chúng ta. Chính điều này làm cho giáo lý của Chúa trổi hơn lời dạy của tiền nhân.
Hơn thế nữa, Đức Giêsu lại đưa ra một điều xem ra vô cùng táo bạo, khi nói rằng: “Hãy yêu kẻ thù”. Đây có lẽ là điều mới mẻ cao cả nhất của Tin Mừng. Trong các sách Cựu ước, đặc biệt là các Thánh vịnh nói rất nhiều về những kẻ thù của chúng ta: "Lạy Chúa, ước chi Ngài tiêu diệt kẻ gian tà… Lạy Chúa, kẻ ghét Ngài, làm sao con không ghét ? Con ghét chúng, ghét cay, ghét đắng, chúng trở thành thù địch của chính con" (Tv 139,19-22). Nhưng có lẽ, Chúa Giêsu đã nhìn thấy được tâm địa của con người chúng ta, đó là người ta dùng điều này để biện minh cho lòng thù ghét trong con người mình. Vì thế Thiên Chúa trở thành một Thiên Chúa trừng phạt, tiêu diệt dân ngoại bang để bảo vệ dân riêng Ngài. Đức Giêsu đã cho chúng ta thấy Thiên Chúa là một Đấng Yêu thương thế nào khi nói: “Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện”. Nghĩa là, khi chúng yêu thương kẻ thù thì cũng đồng nghĩa là chúng ta đang thể hiện rằng Thiên Chúa là Đấng yêu thương.
Vậy làm sao chúng ta có thể thực hiện được điều đó? Điểm chung của bài Tin Mừng hôm nay không chỉ cho chúng ta thấy mối tương quan của chúng ta với tha nhân, mà còn quy chiếu vào mầu nhiệm cứu chuộc của Chúa Giêsu. Thực vậy, chúng ta có một gương mẫu là Đức Giêsu Kitô, Đấng chịu khổ nạn vì chúng ta là những kẻ tội lỗi. Người là Thiên Chúa nhưng Người lại mang lấy thân phận loài người, lại nhẫn nhịn chịu cho người ta đánh đập và bị giết trên thập giá. Đó chính là sự công bằng trong lề luật mới. Ngài đã hy sinh chịu chết vì muôn người, trong đó có chúng ta là những kẻ tội lỗi, những kẻ chống lại Ngài. Đó là một tình yêu mới, một tình yêu agapé dành cho hết thảy mọi người. Nhờ sự nhẫn nhịn bắt chước Chúa Kitô và sự yêu thương quên mình trong mầu nhiệm khổ nạn, thì ắt hẳn chúng ta sẽ được kết hợp mật thiết với Đức Kitô và dần dà trở nên hoàn thiện như Cha trên trời.
Vậy, chính tôi sẽ là một Kitô hữu thế nào đây? Có lẽ, hành trang của mỗi người Kitô hữu, của tôi và của anh, đó là công bằng và yêu thương. Đó là những điều thiện hảo mà chúng ta có thể làm để giúp chúng ta nên thánh. Thế nhưng, điều đó không có nghĩa là chúng ta phải đạt tới sự công bằng tuyệt đối hay là một tình yêu phổ quát, cho bằng là việc cố gắng vươn lên từng ngày trong những điều ấy. Trong cuộc sống hằng ngày, đặc biệt là trong đời sống cộng đoàn, sẽ không tránh khỏi những va chạm, những xung đột khiến cho chúng ta vừa “xa mặt”, lại vừa “cách lòng”. Và tôi tự hỏi tôi đã làm gì để có thể đối xử công bằng hơn và yêu thương hơn người anh em của mình. Tôi đã có đủ khiêm nhường để có thể nhịn nhục được những bất công xảy đến với tôi, tôi có đủ hy sinh để yêu thương và cầu nguyện cho những người khiến tôi phật lòng? Ắt hẳn sẽ chưa bao giờ là đủ nếu tôi không biết chạy đến cùng Chúa Giêsu Thánh Thể và noi theo gương mẫu mà Người để lại. Chúng ta sẽ không bao giờ thuộc về nhau nếu chúng ta không thuộc về Thiên Chúa.
Xin cho chúng ta biết hoàn thiện mình hơn, biết vượt lên trên những thiếu sót của bản thân mình để thi hành Thánh ý Chúa và sống tận tình với anh chị em mình hơn. Amen.
ĐMH, 23.2.20
