1. Hãy xin phép họ. Hãy luôn khơi gợi sự phối hợp của họ nếu có thể. Vài câu hỏi gợi mở sẽ bảo đảm khiến cho người đó sẵn lòng phối hợp: "Tôi có thể hỏi thăm bạn không?" "Tôi có thể hỏi một vài câu để tôi hiểu không?" “Bạn sẽ chia sẻ để tôi hiểu chứ?” “Bạn sẽ chia sẻ để tôi học hỏi kinh nghiệm của bạn chứ?”
2. Điều quan trọng là phải hiểu rõ cách người đó
nhận ra được tình trạng của mình như thế nào. Cố gắng
tìm hiểu xem người đó có bị tổn thương không và bị tổn thương ở đâu. Nó có thể không phải như những gì chúng ta nghĩ. Đừng lấy
làm ngạc nhiên nếu bạn ngạc nhiên. "Mọi việc thế nào rồi?"
"Chuyện gì đang xảy ra vậy?" "Bạn thấy vấn đề như thế nào?"
3. Chấp nhận rằng họ có quyền để cảm thấy vậy. Đó là cuộc sống của họ chứ không phải của chúng ta. Đừng xét đoán họ. Cảm xúc không cần phải được biện minh. “Tại sao” không quan trọng cho mục đích của chúng ta. Những câu hỏi “tại sao” có xu hướng dừng quá trình giao tiếp lại. Cho phép hay thậm chí có thể khuyến khích việc giải bày cảm xúc. Nếu cần, hãy cho phép họ khóc, bày tỏ sự tức giận, tổn thương, trầm cảm… Khóc thì không sao. Thế nhưng, đừng để bị cuốn vào. Có lúc mỗi chúng ta được quyền để “tự mình nổi giận. Hãy để họ tự có. Nó là cơn giận của họ chứ không phải của chúng ta. Đừng bám quá vào” sự tức giận, trầm cảm, thất vọng… Đừng thêm dầu vào lửa.
4. Hãy chọn những từ khóa về cảm giác như sợ hãi, cô đơn, lo lắng… Đừng để bị mắc kẹt trong những chi tiết, những mô tả sự kiện dài dòng, lôi cuốn, khó hiểu. Điều này làm trói buộc mọi thứ và "không đi đến đâu cả." Nếu người đó nói: “Tôi sợ.” Bạn có thể hỏi: “Bạn sẽ như thế nào khi bạn sợ hãi?” Kinh nghiệm sợ hãi của bạn là gì? “Điều gì xảy ra khi bạn sợ hãi?” "Bạn có thể chia sẻ điều này với tôi?" Mục đích là để giúp họ cải thiện những cảm giác này.
5. Về cơ bản mà nói, hãy sử dụng câu hỏi. “Những câu hỏi mở” giúp họ tập trung vào những mặt xung đột, nhức nhối của mình. “Nó như thế nào? Bạn có muốn nói về nó không? Bạn có muốn chia sẻ điều đó với tôi không? Bạn có thể nói cho tôi biết thêm?” đều là những câu hỏi mời gọi nhưng không kiềm nén người đó. Xin đừng hỏi “Bạn đang cảm thấy thế nào?” Có lẽ sẽ hữu ích khi xem lại toàn bộ vấn đề vào một thời điểm thích hợp. “Theo cách tôi thấy thì…” “Vậy à?” “Có vẻ như vậy” Điều này mang lại sự rõ ràng và giúp họ tập trung vào cuộc đối thoại.
6. Đừng sợ sự thinh lặng, nó đều có một thông điệp riêng của nó. Sau khi hỏi họ, hãy chờ đợi sự thinh lặng, dù bạn có thể cảm thấy băn khoăn. Đừng làm gián đoạn quá trình đó. Người đó có thể đang xử trí một cái gì đó sâu xa và quan trọng.
7. Sử dụng các nguyên tắc hỗ tương đôi khi sẽ
hữu ích. Bạn nên đặt mình vào vị trí của người kia. Nếu có thể, hãy cố gắng làm
rõ (bằng cách nào đó) rằng bạn hiểu dựa trên kinh nghiệm của bản thân. Chỉ cần
cẩn thận, đừng lạm dụng nó. Hãy chú ý lắng nghe và phản chiếu những cảm
xúc của bạn. "Tôi cảm thấy rất nhiều đau đớn ở đây." "Nghe có
vẻ như nó thực sự làm tổn thương bạn." "Đó hẳn là khoảng thời gian cô
đơn trong đời bạn." "Là vậy sao?" "Là nó?" "Bạn
có thể chia sẻ điều đó với tôi không?"
Sẽ tốt hơn nếu bạn trình bày kinh nghiệm của mình như một “khuôn mẫu” có khả thi hơn là một “câu trả lời”. Hãy hết sức cẩn thận với ý muốn hơn họ - “Trải nghiệm của tôi là / đã… tệ hơn / tốt hơn / thú vị hơn… so với của bạn.” Sau khi trình bày kinh nghiệm của bạn, có thể hữu ích nếu bạn hỏi về phản hồi của họ: "Điều này có giúp ích gì cho bạn không?"
8. Hãy kiểm nghiệm những điều đó. Đừng phỏng đoán bất cứ điều gì nếu bạn có thể kiểm nghiệm nó. Nếu người đó có vẻ giận dữ thì có thể thích hợp để hỏi họ: “Dường như bạn tức giận về điều gì đó phải không?” Ngoài ra, đây là lúc bạn dùng phán đoán đúng đắn về việc rời khỏi; “Bạn có muốn tôi rời đi ngay bây giờ không?” là phù hợp nếu bạn nghĩ rằng có dấu hiệu diễn tiến theo hướng đó.
9. Đừng trở thành người đáp lại họ. Điều này ngay lập tức dừng sự nỗ lực và phát triển của họ lại. Nó làm cho quá trình giao tiếp bị tắc nghẽn và dừng lại. Hãy tin rằng người ta có thể đi đến những quyến định của riêng họ. Hãy cho họ phẩm vị và tự do để giải quyết những vấn đề và khó khăn của riêng họ. Nếu người đó hỏi bạn một câu, bạn có thể đáp lại bằng: “Kinh nghiệm của bạn là gì?” “Bạn nhận được câu trả lời nào từ trải nghiệm của mình?” "Kinh nghiệm của bạn nói gì với bạn?" Việc cung cấp các khuôn mẫu hay lựa chọn nếu cần có thể thích hợp. Hãy giúp người đó “tự đưa ra quyết định”.
10. Hãy đụng chạm đến chính mình. Bạn cảm thấy gì khi lắng nghe? Hãy đụng chạm đến cảm xúc riêng của bạn, đây là một bước tiến cho sự phát triển của chính bạn. Giống như một con tàu “cắt” ngang mặt nước khi nó di chuyển, sự hiểu biết bản thân, sự nhận thức thực sự về cảm xúc, là một “mũi dao sắc bén” giúp bạn có được mối liên hệ vững chắc với bản thân và người khác. Bạn không muốn bị dồn nén bởi những cảm giác lo lắng và không rõ ràng đang chi phối chất lượng của cuộc trò chuyện. Nếu bạn cảm thấy khó chịu hoặc lo lắng, hãy cố gắng tìm hiểu lý do.
11. Nói chung, hãy bỏ qua cuộc nói chuyện về Chúa. Hãy nhạy cảm về việc đặt nặng đời sống tâm linh của mình lên người khác. Nói chuyện về Chúa có thể làm che đi nhiều cơn giận giữ, tổn thương và tiêu cực của họ. Sự thật sẽ giải phóng chúng ta. Việc giải quyết các vấn đề thực sự mới là quan trọng. Hãy tin rằng Chúa ở với chúng ta – Người ở đó trước khi chúng ta đến và vẫn sẽ ở đó sau khi chúng ta rời khỏi. Người vẫn sẽ ở đó với chúng ta. Hãy thư giãn.
12. Khi bạn cảm thấy cần dừng lại, thì đó là lúc bạn phải dừng lại. Hãy tin tưởng bản thân có thể ứng phó với các tình huống một cách hiệu quả. Tin tưởng bản thân có thể đặt những câu hỏi lành mạnh và hiệu quả. Tin tưởng bản thân có thể biết khi nào nên dừng. Nếu bạn thấy không thoải mái thì người khác cũng thấy không thoải mái, nếu bạn cảm thấy nên dừng thì người khác cũng cảm thấy vậy. Việc kết thúc diễn ra tự nhiên.
Có thể có ích khi bạn hẹn một buổi nói chuyện khác. “Chúng ta có thể tiếp tục việc này vào ngày mai / tuần sau không?” "Bạn có muốn nói về điều này một lần nữa vào lúc nào đó không?" Hãy yêu cầu họ sắp xếp thời gian và địa điểm. Thời gian và địa điểm là điều cần thiết, đặc biệt là thời gian. Cần có thời gian để thực sự lắng nghe một người. Có thể bạn chỉ có năm phút để nghe họ, nhưng hãy cố gắng thực sụ lắng nghe trong năm phút đó.
Nguyễn Hoàng Bảo - chuyển dịch và tổng hợp
